Lilith – de gigatische emancipante die het gebouw omarmt
Lokatie: Karlín, Franšíz-Sokolovská / Rohanské nábřeží
In oktober 2022 verscheen in de moderne wijk Karlín één van Černý’s meest spectaculaire installaties: Lilith, een 24 meter hoge, 35 ton zware vrouwelijke figuur die het gebouw bijna als een leidsvrouw in een stevige omarming houdt. Elke nacht om middernacht draait ze haar hoofd 180 graden – kinetische kunst in haar zuiverste vorm.
Lilith verwijst naar de bijbelse figuur, de eerste vrouw die de strenge macht van de patriarch verraadde. Černý stelt dat dit een symbool is van emancipatie en onwrikbare vrouwelijke kracht die de gemeenschap letterlijk „draagt”. De installatie omvat ook een grote hand en een been die het gebouw ondersteunen – een visuele metafoor voor samenwerking en solidariteit bij het bouwen van de stad.
Interpretaties
- Empathische moeder-stad: Lilith knuffelt het gebouw – als een moeder die de gemeenschap bewust en met tederheid beschermt.
- Feministische kracht: een bewuste manifestatie van vrouwelijke kracht in de publieke ruimte.
- Controverse: Kritici (zoals beeldhouwer Pavel Karous) vinden dat het werk „niet dient voor de architectuur” noch voor de bewoners. Curator Marie Foltýnová wijst op de mythische, demonische connotaties – wat kan botsen met de feministische interpretatie.
***
Trifot – de gemuteerde statief met camerablik
Lokatie: Czech Photo Centre, Praag 5 – Nové Butovice
In 2016 installeerde Černý Trifot: een 12 meter hoog sculpturaal hybride van een statief en een hoofd, bedekt met camera’s van merken als Nikon, Canon en Leica. De sculptuur is mobiel („gemuteerd”), registreert voorbijgangers en de beelden verschijnen op nabijgelegen schermen.
Interpretaties
- Surveillance city: We leven in het tijdperk van overwaking – zelfs wij, de toeristen.
- Technologie en privacy: Trifot is ironisch – de camera kijkt iedereen na, maar de vraag „wie kijkt de camera na?” blijft open.
***
Miminka – opgroeide symbolen tussen codes (2000–2019)
Locaties:
- Žižkov-toren: tijdelijk in 2000, permanent sinds 2001, in 2019 vervangen door duurdere versies.
- Bronzen varianten bij het Kampa Museum – sinds 2008.
Interpretaties en weetjes
- Dehumanisatie: baby’s met cartoon-achtige codes als gezichten – symbool voor technologische onverschilligheid.
- Volksliebling? De stad hield ervan, waardoor ze een blijvend onderdeel van de skyline werden – oorspronkelijk bedoeld als tijdelijke happening.
- Jonge vampiers: „Engelen van de destructie” – tegelijkertijd zoet en verontrustend.
***
Sint Wenceslaus op een dode paard – trots ondersteboven (1999-2000)
Lokatie: Lucerna-passage Dit werk uit 1999 hing als provocatie boven het monument van Sint Wenceslaus in het centrum – het draait de historische narratie ondersteboven. In 2000 verplaatst.
Interpretaties:
- Desassimilatie van de mythe: patriottisme dat zich niet meer aan de conventies houdt.
- Kritiek op de establishment: mogelijk gericht tegen het presidentschap van Václav Klaus.
***
De hangende Freud – intellectueel in de lucht (1997-2007)
Lokatie: Husovagasse De sculptuur, gedateerd 1997, hangt boven de voetgangers: Sigmund Freud met een zakdoek – symbool voor intellectuele hulpeloosheid, maar ook hoop op zelfredding.
Interessant verhaal:
- In 2007 (Chicago) en 2009 (Seoul) dachten mensen dat het een springende mens was en belden naar de hulpdiensten.
***
Urinende politici – groteske advieskunst (2004)
Lokatie: Franz Kafka Museum Hoewel de legende vertelt dat sms’jes het water sturen, is de realiteit minder spectaculair. Een fontein met twee politici die pissen in een kom in de vorm van de Tsjechische Republiek – een commentaar op een staat waarvan politici de realiteit „aan hun laars lappen”.
Interpretaties:
- Democratie geschreven… in water.
- PR-metafoor: ze laten los wat ze willen, wanneer ze willen.
***
Quo Vadis – de Trabant op de parade van de vrijheid (1990)
Lokatie: Duitse Ambassade / Musoleum Een Trabant op poten, een verwijzing naar de vlucht van Oost-Duitse burgers via de West-Duitse ambassade in 1989. Gemaakt in 1990, stond hij in Praag, vandaag ook in het interieur van het Musoleum.
Interpretatie:
- Symbool van migratie en een nieuwe weg.
- Historische ironie: hij staat er, maar op een vreemde manier.